Auteur : Kjell Wagner, voorzitter
Geplaatst : 3 januari 2016


Ons concert van 19 december was een groot succes. Na de laatste klanken van de Nelsonmis bleef het ettelijke seconden doodstil. Het publiek was geheel in de ban van de uitvoering. Alle inspanningen door de zangers, musici, dirigent en bestuur leidden tot een resultaat dat er wezen mocht. Dat is wat je noemt pieken op het juiste moment!

Er waren veel positieve reacties op de toelichting die ik uitsprak tussen de verschillende delen. De muziek werd er intenser door beleefd was de overheersende mening. Het was mijn voorstel om ons concert te voorzien van een biografische beschrijving van het leven van Haydn. Het was mij namelijk al heel lang opgevallen bij de lijstenbrij van de Top 2000, dat de presentatoren zoveel informatie verstrekken over de af te spelen muziek. Er lopen daar ware goeroes rond die van alles weten te vertellen over het nummer dat aan de beurt is. De popmuziekliefhebber smacht blijkbaar naar toelichting op en feitjes over zijn favoriete nummers. Die honger naar kennis vind je ook bij de liefhebber van klassieke muziek. Het programmaboekje dat bij elk concert aangeboden wordt, geeft informatie over de uit te voeren muziek en haar scheppers en uitvoerenden. Op een avond keek ik op tv naar een van die hoorcolleges van een bekende professor. Tegenwoordig toeren hooggeleerden zelfs langs uitverkochte schouwburgen om hun kennis te slijten. Het publiek hongert er blijkbaar naar!

Op dat moment kreeg ik het idee ons concert te voorzien van een gesproken toelichting, aangevuld met fraaie beelden. Haydn leent zich daar prima voor. In zijn lange leven werkte hij zich op van straatarme muzikant tot een vermogend componist die beroemd was tot in de verste uithoeken van Europa. Daar valt een pakkend verhaal van te maken. Maar, het publiek komt toch niet voor een lezing? Dat was voor mij ook spannendste aan het hele project. Uiteindelijk pakte het allemaal goed uit. De waarderende woorden na afloop tonen aan dat deze vormgeving van een concert op prijs gesteld wordt.

Op 26 maart gaan wij deze aanpak nogmaals toepassen. Wij voeren dan in eigen beheer een bewerking van de Matthäus Passion van Bach uit. Een tekst wordt uitgesproken die het verhaal vertelt en toelicht. Deze uitvoering komt in de plaats van onze medewerking aan een mini Matthäus in Leiden, die helaas een jaar is uitgesteld. Het bestuur heeft dit teleurstellende besluit opgevat als een kans. Als wij nou in een aantal jaren dit werk geleidelijk instuderen, kunnen vooral jonge zangers kennis maken met deze compositie. De vele scratch-uitvoeringen in de Lijdenstijd bieden die mogelijkheid niet, je moet daar al aardig thuis zijn in de noten. Het publiek kan ook in de loop der tijd steeds beter het werk leren kennen. Dat kan een drempel wegnemen voor mensen die opzien tegen de lange zit. Zo probeert het bestuur ook nu weer voor het Residentiekoor plannen te ontwikkelen om nieuwe leden aan te trekken en ons publiek te vergroten. Ik hoop dat het bestuur in 2016 weer mag rekenen op uw tomeloze inzet om ook op 26 maart weer een mooi concert te kunnen realiseren.

Auteur : Kjell Wagner, voorzitter
Geplaatst : 3 december 2015


In mijn jonge jaren speelde ik klarinet in de Beverwijkse Harmoniekapel (BHK). Zij vierden in september hun honderdjarig bestaan. Ik bezocht hun website. Veel mooie herinneringen kwamen boven, prachtige bewerkingen van klassieke muziek maar ook moderne swingende werken stonden op de lessenaar. Maar ik las daar ook over hun moeite jonge muzikanten aan te trekken om te komen meespelen. In mijn tijd waren er tientallen jonge spelers, wij vormden een aardige vriendengroep en hadden leuk contact met oudere leden. Niets meer van over.

Niet alleen de BHK kampt met dit probleem. Ook koren vergrijzen in rap tempo. Waar is de verkeerde afslag genomen, wat is de oorzaak van het gebrek aan jeugdige belangstelling. Het houdt mij al tijden bezig. De toenmalige voorzitter van de BHK gaf de jeugd alle ruimte onder het motto, “De jeugd heeft de toekomst”. Helaas, dat bleek een vergissing. De jeugd zingt wel maar richt zich hoofdzakelijk op de musical en andere swingende muziekgenres. Geen kwaad woord zal ik daarover spreken, fijn dat zij nog zingen! Maar bij ons koor zullen zij niet gauw aankloppen. Er is wel een groep jongeren geïnteresseerd in meer traditionele klassieke koorwerken maar zij zingen die dan weer liever in kamerkoren.

Op een congres dat ik bijwoonde werd getobd over de vraag hoe de overal ervaren passieve studiehouding van studenten kan worden aangepakt. Een jonge man gaf een flitsende presentatie over de 'Einstein-generatie'. Hij vatte zijn betoog samen met de oneliner "Je bent de hoofdrolspeler in je eigen film". Tja, daar heb je niet van terug als je in een koor met zangers van uiteenlopende kwaliteit een mooie film (concert) voorbereidt. Ik geloof niet zo in die theorie. Ik denk dat de jonge generatie al tientallen jaren maar spaarzaam in aanraking komt met 'traditionele' muziek. Alleen als er thuis aandacht voor is, zij misschien nog een kerk bezoeken of een bevlogen (muziek)leerkracht tegenkomen, bouwen zij er wat ervaring mee op. Zij zijn een uitzondering helaas.

Hoe maak je een einde aan dit culturele vacuüm? Er wordt veel ondernomen om jonge mensen voor klassieke muziek te interesseren. Het valt mij op dat men dan meestal zeer diep door de knieën zakt om de jeugd te bereiken. Concerten met popidolen (werd al gedaan in mijn lang vervlogen jeugd) worden ingezet bij zogenaamde 'crossover concerten' bijvoorbeeld. Op de TV vertelt de populaire stand-up-comedian Tijl Beckand in 'De tiende van Tijl' allerlei 'vette' of 'coole' feitjes over een componist en dan uiteraard Mike Boddé niet vergeten.
Leuk, vast wel, maar helpt het de jeugd aan de zang of een instrument te krijgen? Ik betwijfel het, maar elke poging om het langzaam maar zeker sterk vergrijzen van het leger van koorzangers een halt toe te roepen, juich ik toe. In ons jubileumjaar 2016, gaat het bestuur, met uw onmisbare hulp, ook een poging wagen. U hoort er binnenkort meer over. Ondertussen hebben wij ons concert van 19 december geprobeerd aantrekkelijker te maken door een presentatie over het leven van Haydn te vertonen. Het is een poging en hopelijk ook een aantrekkelijk lokkertje voor ons toekomstige publiek en hopelijk ook zangers! Zorgt u voor zoveel mogelijk toehoorders, jong en oud, dan kunnen wij in ieder geval zeggen dat wij ons best doen en niet bij de pakken neerzitten. Bedankt!

Auteur : Kjell Wagner, voorzitter
Geplaatst : 9 oktober 2015


Er waren wat vraagtekens bij het programma van ons kerstconcert op 19 december in de Oude Kerk 'op' Scheveningen. Waarom komen jullie in de kersttijd met Haydn aanzetten? Waar slaat dat op? Dat slaat uiteraard nergens op, behalve dat ons concert iets uitdagends, tegendraads heeft. Het is voor een kleine minderheid vast ook een oase te midden van de vaak wat geforceerd opgeroepen kerstsfeer. Maar, ik durf te beweren dat ons programma helemaal op zijn plaats is.

Joseph Haydn heeft bij mijn weten niets gecomponeerd voor Kerstmis. Was dat omdat hij 'er niets mee had'? Of was er geen vraag naar? Dat valt te betwijfelen, elke tijd had zijn eigen invulling van het kerstrepertoire, de Romantiek en Barok grossierden erin. Bij Haydn was de Verlichting nog toonaangevend. Het kerstverhaal past daar niet goed in vanwege de emotie die opgeroepen wordt door een lief weerloos kindje in een koude stal, omringd door liefhebbende ouders, een os en een ezel. Toch is er genoeg voor Kerst gecomponeerd in die tijd. Haydn echter had volgens mij geen boodschap aan dit verhaal. Hij was weliswaar een diep gelovig man maar hield zich veel meer bezig met de continuïteit van het leven. Het geboorteverhaal van de Zoon van God kon hem blijkbaar niet inspireren, wel diens leven en dood. Het prachtige stuk 'Die Sieben letzten Worte unseres Erlösers am Kreuze' toont dit duidelijk aan. Dit is geen verhaal waar je op afstand kennis van neemt, dit vraagt om betrokkenheid van de luisteraar. Door Haydns prachtige compositie laat de strekking van die gebeurtenis je niet onberoerd. Mooie muziek bij een gruwelijk verhaal met een hoogst twijfelachtige goede afloop? Het gaat Haydn vooral om de betekenis voor ons, hier en nu. In zijn missen en oratoria klinkt door dat tussen geboorte en dood een reis plaatsvindt. Een reis die je, in de overtuiging van Joseph Haydn, bewust van je verantwoordelijkheid als mens tegenover de Schepper moet volbrengen. Kerstmis is dus volop aanwezig in zijn composities maar als voetnoot.

Terug naar ons concert. Voor de pauze wordt een muzikale biografie uitgevoerd. Daarin wordt verteld dat Haydn zich bewust was van de zorg voor allen die op zijn (levens)pad kwamen. Bekend zijn de vele blijken van waardering die Haydn gaf aan een ieder die hem van dienst is geweest. Hij werd door zijn musici 'Papa Haydn' genoemd omdat hij altijd zorgde voor hun welzijn. Een herbergier die hem onderdak bood toen hij arm en berooid was, ontving jaren later het bedrag voor kost en inwoning vele malen verdubbeld van een nog immer dankbare Haydn. De Vredesboodschap van Kerst vindt u in de Nelsonmis terug. Het is één lange bede om vrede en een aansporing om daar zelf het nodige voor te doen. Niks passief bidden in de hoop dat er wat gebeurt maar een klemmende boodschap aan de toehoorders daar waar mogelijk de vrede te bewaren. Let eens op de aangrijpende manier waarop hij het 'Dona nobis Pacem' gerealiseerd heeft. Joseph Haydn was groot in het kleine, hé dat klinkt als een kerstgedachte! Zo ben ik aan het einde van mijn verhaal weer bij het begin terug. Studeer op de noten, maak reclame, verkoop kaarten want als je een echt kerstconcert wilt bijwonen dit jaar moet je bij Het Residentiekoor zijn, waar anders?

Auteur : Kjell Wagner, voorzitter
Geplaatst : 9 maart 2016


Mijn eerste jaren als zanger in een oratoriumkoor was ik lid van de COV 'IJmuiden'. Dit koor werd met ijzeren hand geleid door Willem Wiesehahn. Niet bepaald een pedagoog, hij kon stevig uit zijn slof schieten. Koorleden kregen nooit persoonlijk de volle laag, wel de piano. De dirigent was namelijk ook de pianist. Eens waren piano en dirigent beiden zo ontstemd dat door de mokerharde aanslag van de maestro drie snaren tegelijkertijd knapten. Maar dat terzijde, het zijn nu voor mij zoete herinneringen aan een periode waarin ik kennis maakte met de missen en oratoria van Haydn, Mozart, Brahms, Gounod, Mendelssohn en natuurlijk Bach.

Elk jaar voerden wij de week voor Goede Vrijdag de Matthäus van J.S. Bach uit. Leerlingen van de basisschool waar ik werkte zongen de jongenskoren. Door het grondige instuderen van de heer Wiesehahn, zo werd hij aangesproken, niemand haalde het in zijn hoofd hem losjes 'Willem' te noemen, stond het werk bij de meeste koorleden, waaronder ik, als een huis. Maar ondanks de kwaliteit van het gebodene (meer dan honderd zangers waarvan velen nog ruim onder vijftig) was het elk jaar een hele strijd om de kaarten aan de man te brengen. De penningmeester hield een paar weken voor de uitvoering keer op keer een wervend betoog. Er waren altijd nog kaarten te koop aan de zaal. Behalve als Max van Egmond de Christuspartij zong, dan liep de kaartverkoop als een trein. Driemaal mocht ik meemaken dat Marco Bakker de christuspartij zong. En dat deed hij keurig, een openbaring voor mij want ik kende hem alleen als operetteprins. De penningmeester kon bij die gelegenheden steeds buiten zinnen van vreugde meedelen dat de kaarten uitverkocht waren!

Blijkbaar is het aantrekken van een bekende solist een garantie dat je geen kat in de zak koopt. Toch is dat vreemd. Waarom zou een onbekende bas geen mooie doorleefde Christuspartij kunnen zingen? Moet hij eerst langs Podium Witteman of De Wereld Draait Door om een kwaliteitsstempel te ontvangen? Waarom komt bij een bepaald koor in Den Haag de hele plaatselijke jetset opdraven - ik heb het met eigen ogen aanschouwd - en zie ik die zelden plaatsnemen bij onze toch bepaald niet slechte uitvoeringen? Het houdt mij bezig. Het blijft een enorme uitdaging om het publiek te overtuigen van de kwaliteit van onze concerten. Dit kan door te studeren wat Martin van der Brugge gepland heeft, de stemvorming te volgen van onze onvolprezen Nathalie Mees en optimale concentratie bij de repetities. Dat gebeurt ook merk ik, tot mijn niet geringe vreugde!

Zaterdag 26 maart kunnen wij weer ons publiek uitbreiden. Door onze gezamenlijke inspanning bij de repetitie en bij het reclame maken voor ons concert. Zo weten steeds meer mensen dat je bij Het Residentiekoor de zekerheid hebt een kwalitatief mooi concert te bezoeken. Zonder de grote namen maar wel met prima solisten en begeleiding. Al bijna tachtig jaar is Het Residentiekoor een klinkende naam en die verdient het ook!

Auteur : Kjell Wagner, voorzitter
Geplaatst : 9 november 2015


Onlangs besteedde de klassieke muziekzender BBC Radio 3 een hele dag aan de psychologie van muziek. Deskundigen op het gebied van ons brein vertelden over de invloed die muziek heeft op de hersenontwikkeling van de mens. Al in de baarmoeder verwerkt de foetus klanken en is in staat die te kwalificeren. Harde geluiden veroorzaken schrikreacties, rustige klanken ontspannen de mens in wording. Maar denk nu niet direct aan klanken voortgebracht door muziekinstrumenten, nee, de menselijke stem is de eerste muzikale ervaring van een mens.

Ik realiseerde mij ineens waarom zingen zo veel kan los maken bij mensen. Het appelleert aan oerervaringen van geborgenheid en harmonie maar ook aan verlatenheid en onrust. De grote dirigent Otto Klemperer werd op oudere leeftijd getroffen door een herseninfarct en raakte halfzijdig verlamd. Hij weigerde echter te stoppen met dirigeren. Op lp-hoezen staat hij dan ook sindsdien halfzijdig, met zijn goede kant, afgebeeld. Hij werd door assistenten naar zijn dirigentenstoel gedragen en dirigeerde zittend. Tijdens een uitvoering van het slotkoor uit de Negende van Beethoven raakte hij zo in trance dat, tot verbijstering van de musici en de zaal, hij uit zijn stoel opstond. Met heftige gebaren zweepte hij het koor op om de zaal volledig te doordringen van Beethovens vlammende hartenkreet. Ik denk dat velen vreesden dat die ene zin uit het slotkoor "Ihr stürzt nieder, Millionen?" voor hun ogen werkelijkheid zou worden. Maar Klemperer was letterlijk boven zichzelf uitgestegen. Hij had als het ware zijn lijf verlaten en was één geworden met het kunstwerk dat hij tot leven bracht. Na het slotakkoord spoedden de assistenten zich naar hem toe om hem weer in zijn stoel te helpen. Weg was de betovering, de werkelijkheid verander je niet met muziek alleen.

Het blijft een moment maar wat een ervaring! Is dit uitzonderlijk? Ja, in deze mate zeker, op een wat minder heftig niveau niet. Als mensen met elkaar muziek maken ontstaat er een andere sfeer. Met elkaar, dus niet voor jezelf of om te stralen voor anderen. Dat geeft energie en ontspant. Natuurlijk kun je ook gaan hardlopen maar zelfs daar speelt muziek een belangrijke rol. Let eens op al die joggers die ronddraven met een hoofdtelefoon op. Daar wordt echt geen luisterboek afgespeeld. En wat te denken van voetbal? Hoe vaak hoor je niet zingen in stadions, vooral, daar ga ik weer, in Engeland. De goede smaak laat ik hier even buiten beschouwing. Maar de voetballers in het veld zingen niet (oké, op het volkslied na) en hardlopen is een eenzame bezigheid. Het gaat om het samen bezig zijn, de harmonie. Dat geeft die meerwaarde aan het met elkaar muziek maken.

Dat zie je ook op Het Residentiekoor. Twee koorleden waren vrij kort nadat zij door een operatie uitgeschakeld waren snel weer met mitella of kruk present op de repetitie. Een ander koorlid kostte het repeteren van ons programma door een chronische aandoening te veel energie. Met spijt heeft zij opgezegd maar ze gaat wel op zoek naar een ander koor met een minder intensief programma om toch te kunnen blijven zingen. Samen zingen wordt daadwerkelijk ervaren als belangrijk onderdeel van je welzijn. Daarom is het goed dat Het Residentiekoor al bijna tachtig jaar daar ruimte voor biedt. Ik hoop dat het concert op 19 december ons en de negenhonderd, of waren het er twaalfhonderd, toehoorders die positieve kracht volledig zal doen ervaren.

Met dank aan de secretaris hierbij een link voor nog overtuigender argumenten!