Auteur : Kjell Wagner, voorzitter
Geplaatst : 9 november 2015


Onlangs besteedde de klassieke muziekzender BBC Radio 3 een hele dag aan de psychologie van muziek. Deskundigen op het gebied van ons brein vertelden over de invloed die muziek heeft op de hersenontwikkeling van de mens. Al in de baarmoeder verwerkt de foetus klanken en is in staat die te kwalificeren. Harde geluiden veroorzaken schrikreacties, rustige klanken ontspannen de mens in wording. Maar denk nu niet direct aan klanken voortgebracht door muziekinstrumenten, nee, de menselijke stem is de eerste muzikale ervaring van een mens.

Ik realiseerde mij ineens waarom zingen zo veel kan los maken bij mensen. Het appelleert aan oerervaringen van geborgenheid en harmonie maar ook aan verlatenheid en onrust. De grote dirigent Otto Klemperer werd op oudere leeftijd getroffen door een herseninfarct en raakte halfzijdig verlamd. Hij weigerde echter te stoppen met dirigeren. Op lp-hoezen staat hij dan ook sindsdien halfzijdig, met zijn goede kant, afgebeeld. Hij werd door assistenten naar zijn dirigentenstoel gedragen en dirigeerde zittend. Tijdens een uitvoering van het slotkoor uit de Negende van Beethoven raakte hij zo in trance dat, tot verbijstering van de musici en de zaal, hij uit zijn stoel opstond. Met heftige gebaren zweepte hij het koor op om de zaal volledig te doordringen van Beethovens vlammende hartenkreet. Ik denk dat velen vreesden dat die ene zin uit het slotkoor "Ihr stürzt nieder, Millionen?" voor hun ogen werkelijkheid zou worden. Maar Klemperer was letterlijk boven zichzelf uitgestegen. Hij had als het ware zijn lijf verlaten en was één geworden met het kunstwerk dat hij tot leven bracht. Na het slotakkoord spoedden de assistenten zich naar hem toe om hem weer in zijn stoel te helpen. Weg was de betovering, de werkelijkheid verander je niet met muziek alleen.

Het blijft een moment maar wat een ervaring! Is dit uitzonderlijk? Ja, in deze mate zeker, op een wat minder heftig niveau niet. Als mensen met elkaar muziek maken ontstaat er een andere sfeer. Met elkaar, dus niet voor jezelf of om te stralen voor anderen. Dat geeft energie en ontspant. Natuurlijk kun je ook gaan hardlopen maar zelfs daar speelt muziek een belangrijke rol. Let eens op al die joggers die ronddraven met een hoofdtelefoon op. Daar wordt echt geen luisterboek afgespeeld. En wat te denken van voetbal? Hoe vaak hoor je niet zingen in stadions, vooral, daar ga ik weer, in Engeland. De goede smaak laat ik hier even buiten beschouwing. Maar de voetballers in het veld zingen niet (oké, op het volkslied na) en hardlopen is een eenzame bezigheid. Het gaat om het samen bezig zijn, de harmonie. Dat geeft die meerwaarde aan het met elkaar muziek maken.

Dat zie je ook op Het Residentiekoor. Twee koorleden waren vrij kort nadat zij door een operatie uitgeschakeld waren snel weer met mitella of kruk present op de repetitie. Een ander koorlid kostte het repeteren van ons programma door een chronische aandoening te veel energie. Met spijt heeft zij opgezegd maar ze gaat wel op zoek naar een ander koor met een minder intensief programma om toch te kunnen blijven zingen. Samen zingen wordt daadwerkelijk ervaren als belangrijk onderdeel van je welzijn. Daarom is het goed dat Het Residentiekoor al bijna tachtig jaar daar ruimte voor biedt. Ik hoop dat het concert op 19 december ons en de negenhonderd, of waren het er twaalfhonderd, toehoorders die positieve kracht volledig zal doen ervaren.

Met dank aan de secretaris hierbij een link voor nog overtuigender argumenten!