Auteur : Kjell Wagner, voorzitter
Geplaatst : 9 oktober 2015


Er waren wat vraagtekens bij het programma van ons kerstconcert op 19 december in de Oude Kerk 'op' Scheveningen. Waarom komen jullie in de kersttijd met Haydn aanzetten? Waar slaat dat op? Dat slaat uiteraard nergens op, behalve dat ons concert iets uitdagends, tegendraads heeft. Het is voor een kleine minderheid vast ook een oase te midden van de vaak wat geforceerd opgeroepen kerstsfeer. Maar, ik durf te beweren dat ons programma helemaal op zijn plaats is.

Joseph Haydn heeft bij mijn weten niets gecomponeerd voor Kerstmis. Was dat omdat hij 'er niets mee had'? Of was er geen vraag naar? Dat valt te betwijfelen, elke tijd had zijn eigen invulling van het kerstrepertoire, de Romantiek en Barok grossierden erin. Bij Haydn was de Verlichting nog toonaangevend. Het kerstverhaal past daar niet goed in vanwege de emotie die opgeroepen wordt door een lief weerloos kindje in een koude stal, omringd door liefhebbende ouders, een os en een ezel. Toch is er genoeg voor Kerst gecomponeerd in die tijd. Haydn echter had volgens mij geen boodschap aan dit verhaal. Hij was weliswaar een diep gelovig man maar hield zich veel meer bezig met de continuïteit van het leven. Het geboorteverhaal van de Zoon van God kon hem blijkbaar niet inspireren, wel diens leven en dood. Het prachtige stuk 'Die Sieben letzten Worte unseres Erlösers am Kreuze' toont dit duidelijk aan. Dit is geen verhaal waar je op afstand kennis van neemt, dit vraagt om betrokkenheid van de luisteraar. Door Haydns prachtige compositie laat de strekking van die gebeurtenis je niet onberoerd. Mooie muziek bij een gruwelijk verhaal met een hoogst twijfelachtige goede afloop? Het gaat Haydn vooral om de betekenis voor ons, hier en nu. In zijn missen en oratoria klinkt door dat tussen geboorte en dood een reis plaatsvindt. Een reis die je, in de overtuiging van Joseph Haydn, bewust van je verantwoordelijkheid als mens tegenover de Schepper moet volbrengen. Kerstmis is dus volop aanwezig in zijn composities maar als voetnoot.

Terug naar ons concert. Voor de pauze wordt een muzikale biografie uitgevoerd. Daarin wordt verteld dat Haydn zich bewust was van de zorg voor allen die op zijn (levens)pad kwamen. Bekend zijn de vele blijken van waardering die Haydn gaf aan een ieder die hem van dienst is geweest. Hij werd door zijn musici 'Papa Haydn' genoemd omdat hij altijd zorgde voor hun welzijn. Een herbergier die hem onderdak bood toen hij arm en berooid was, ontving jaren later het bedrag voor kost en inwoning vele malen verdubbeld van een nog immer dankbare Haydn. De Vredesboodschap van Kerst vindt u in de Nelsonmis terug. Het is één lange bede om vrede en een aansporing om daar zelf het nodige voor te doen. Niks passief bidden in de hoop dat er wat gebeurt maar een klemmende boodschap aan de toehoorders daar waar mogelijk de vrede te bewaren. Let eens op de aangrijpende manier waarop hij het 'Dona nobis Pacem' gerealiseerd heeft. Joseph Haydn was groot in het kleine, hé dat klinkt als een kerstgedachte! Zo ben ik aan het einde van mijn verhaal weer bij het begin terug. Studeer op de noten, maak reclame, verkoop kaarten want als je een echt kerstconcert wilt bijwonen dit jaar moet je bij Het Residentiekoor zijn, waar anders?